درمان کم خونی

کم خونی

برای درمان کم خونی نخست باید با نشانه ها و علت آن آشنا شد. یکی از شایع ترین بیماری ها بخصوص در خانم ها کم خونی است. بین هر 10 دختر نوجوان و جوان یک نفر کم خونی دارد.

کم خونی چه زمانی اتفاق می افتد؟

زمانی کم خونی اتفاق می افتد که درون رگ ها به میزان کافی گلبول قرمز جهت حمل اکسیژن به ناحیه های مختلف بدن وجود نداشته باشد. گلبول های قرمز ممکن است کمبود هموگلوبین داشته باشند.

شخصی که دچار کم خونی است.

علائم کم خونی

اگر انرژی در فعالیت های روزانه خود کم می آورید و احساس خستگی دارید با اینکه خواب خوبی دارید ممکن است دچار کم خونی شده باشید.

علائم کم خونی عبارتند از:

  • سرگیجه
  • سردرد
  • احساس خستگی و ضعف
  • دمای پایین بدن
  • پوست رنگ پریده
  • احساس سرما یا بی حسی در دست و پا

علائم کم خونی

افرادی اکسیژن موجود در خونشان کم است، کم خونی دارند. بنابراین قلب مجبور می شود که برای اینکه این کمبود را جبران کند سخت تر کار کند تا بتواند اکسیژن را به تمامی ارگان های بدن برساند. ععلامت های مربوط به قلب شامل درد قفسه سینه، تنگی نفس و نامنظمی در ضربان قلب است.

کم خونی در کودکان و نوجوانان چگونه است؟

کم خونی کودکان

اغلب نبود آهن کافی در برنامه غذایی دلیل کم خونی در کودکان است. اولین سنی که کودکان باید تست کم خونی بدهند 12 ماهگی است.

کم خونی در کودکان

رفتار پیکا

زمانی که کودکانی که به فقر آهن مبتلا هستند تمایل به خوردن چیزهای غیر معمولی مثل یخ، خاک رس، خاک و نشاسته پیدا می کنند. به این رفتار کودکان پیکا می گویند.

اگر در کودکان مشکل کم خونیشان برطرف نشود مشکلاتی در رشد مغزی آنها را به وجود می آورد.

کم خونی نوجوانان

در نوجوانان احساس خستگی دائم احتمالا می تواند دلیلی برای کم خونی باشد. نوجوانان به دلیل اینکه در دوران بلوغ رشد ناگهانی دارند در خطر فقر آهن و کم خونی هستند. همچنین دخترهای جوان به دلیل دوره قاعدگی که دارند بیشتر در معرض خطر هستند.

کم خونی در نوجوانان

 

دلیل کمبود آهن چیست؟

ممکن است برنامه غذایی که در آن آهن کم باشد دلیل کمبود /اهن باشد. در گیاهان و یا مکمل هایی مثل گوشت قرمز آهن به گونه ای است که جذب نمیشود. بعضی بیماری ها مثل سلیاک، کرون، عمل جراحی بای پس معده باعث می شوند که جذب آهن توسط بدن صورت نگیرد.

غذاها و داروهایی که مانع جذب آهن می شود:

  • آنتی اسیدها
  • مکمل کلسیم
  • چای
  • قهوه
  • لبنیات
  • غذاهای سرشار از کلسیم

بیماری:

آن چیزی که باعث شد که بدن به اندازه کافی نتواند سلول خونی بسازد وجود بعضی عفونت ها و یا بیماری های مزمن است. اینکه بدن تواند به اندازه کافی سلول خنی بسازد می تواند به دلیل کاهش هموگلوبین باشد. به این نکته توجه داشته باشید حتما برای مصرف قرص های مکمل با پزشک مشورت کنید.

بیماری کم خونی

از دست دادن خون:

یکی از دلیل های عمده یکم خونی از دست دادن میزان زیادی خون است. عمل جراحی، زخم حاد و یا قاعدگی شدید باعث می شود شزایط برای فقر آهن و کم خونی فراهم شود.

توصیه می شود به خانمهایی که دچار قاعدگی شدید هستند سالانه تست کم خونی را انجام دهند.

از دست دادن خون

کم خونی آپلاستیک:

بیماری کم خونی آپلاستیک بیماری ای نادر است. مغز استخوان در این بیماری به میزان کافی سلول خونی تولید نمی کند. متاسفانه آمار نشان میدهد از هر یک میلیون آدم سه نفر درگیر این بیماری هستند. یکی از دلیل های این بیماری قرار گرفتن در معرض اشعه های هسته ای می باشد. 1 نفر در 5 نفر به صورت ارثی این بیماری را دارد. مبتلایان این بیماری در موارد شدید به انتقال خون و دربعضی موارد انتقال مغز استخوان احتیاج پیدا می کنند.

کم خونی آپلاستیک

مشکل در سیستم سلول خونی

در تولید سلول های خونی اختلالات ارثی می تواند مشکل به وجود بیاورد.

تالاسمی

یکی از بیماری های ارثی است. بدن در بیماری تالاسمی نمی تواند به میزان کافی هموگلوبین و سلول خونی تولید کند. این مشکل در برخی موارد با تزریق کردن خون درمان می شود.

تالاسمی

کم خونی همولیتیک

یکی از انواع کم خونی است. افرادی که مبتلا به این کم خونی هستند سلول های خونیشان نابود و از جریان خون سریعا محو میشود.

کم خونی داسی

نوع دیگری از بیماری ارثی کم خونی داسی است. در این بیماری بدن هموگلوبین را به شکل غیر طبیعی تولید می کند. سلول های خون در این حالت از شکل دایره ای خارج و داسی شکل می شوند. به همین دلیل به همدیگر گیر کرده و از رگ های خونی به سختی عبور می کنند. در این حالت به بافت های بدن درد و آسیب می رسد. به این دلیل که سلول های خونی داسی زودتر از سلول های خونی معمولی از بین می روند. این بیماری بین اسپانیایی ها و آفریقا-آمریکایی ها بیشتر شایع است.

کمبود ویتامین

برای تولید کردن سول های خونی بدن نیاز به فولات و ویتامین B12 دارد. اگر در برنامه غذایی خود مقدار کمی از این ویتامین ها باشد بدن دچار کم خونی میشود.

غلات صبحانه غنی شده و محصولات دامی برای دریافت ویتامین B12 منبع بسیار خوبی هستند. در سبزیجاتی که برگ سبز دارند فولات یافت میشود مثل نخود و لوبیا، میوه ها و همچنین فولات می تواند به صورت اسید فولیک به غلات، ماکارونی و نان اضافه شود.

از چه طریقی کم خونی و کمبود آهن را تشخیص دهیم؟

تست مغز استخوان

هنگامی که مغز استخوان ساختار غیر طبیعی را داشته باشد و خیلی کم یا خیلی زیاد سلول خونی تولید کند نیاز به تست مغز استخوان است. مغز استخوان بافتی اسفنجی شکل در داخل استخوان هاست. مغز استخوان دربرگیرنده سول های بنیادی است و وظیفه ای که دارد این است که سلول های بنیادی را به سلول های خونی تبدیل می کند. جهت گرفتن این تست مقدار کمی از مغز استخوان را توسط سوزن ریزی جدا می کنند. این کار ممکن است دردناک باشد و حدودا 30 دقیقه زمان میبرد.

تست مغز استخوان

شمارش کامل خون

هموگلوبین ها، پلاکت ها، تعداد گلبول های قرمز و سفید در آزمایش شمارش کامل خون در بدن مشخص می شود. این آزمایش همچنین شاخص های دیگری را هم نشان می دهد. شاخصه هایی مانند غلظت و حجم هموگلوبین سلول های قرمز خون همچنین در این آزمایش مشخص می شود.

افرادی که فقر آهن و یا کم خونی دارند سلول های خونیشان از حد طبیعی کوچکتر است. ممکن است قبل از گرفتن این آزمایش سولاتی از قبیل تاریخچه این بیماری در خانواده تان، علائم کم خونی و داروهایی که مصرف می کنید پرسیده شود.

چناچه در آزمایش شمارش کامل خون نشان داد شما دچار کم خونی هستید باید آزمایش های دیگری را انجام دهید. آزمایشاتی مثل الکتروفورز هموگلوبین
که نوع هوگلوبین خون در آن تشخیص داده می شود و یا آزمایش چک کردن سلول های خونی

شمارش کامل خون

درمان کم خونی

دارو

برای درمان بیماری های ریشه ای معمولا از داروهای کم خونی استفاده می شود. تزریق هورمون EPO زمانی نیاز است که کم خونی باعث مشکلات مزمن کلیوی شود. یک کورتیکواستروئید مثل پردنیزولون جریان حمله را می تواند کند کند و کم خونی را درمان کند هنگامی که مشکل خود ایمنی باعث حمله بدن به سلول های قرمز بشود. داروی ضد سرطانی مثل هیدروکسی اوره تعداد حمله های دردناک را می تواند کاهش دهد. داروهای کم خونی معمولا در درمان بیماری های ریشه ای استفاده می شوند.

قرص آهن

برای درمان کم خونی ناشی از کمبود ویتامین، معمولا از قرص آهن استفاده می شود. توصیه میشود که آهن همراه غذا مصرف شود مثل غذاهای سرشار ویتامین سی و یا آب پرتقال. حتما مواظب باشید قرص آهن خود را با چای، قهوه و در کنار کلسیم مصرف نکنید به دلیل اینکه مانع جذب آهن می شود. قرص آهن را دور از دسترس کودکان قرار بدهید و حتما با تجویز پزشک آن را مصرف کنید. توجه داشته باشید مصرف بیش از اندازه قرص آهن می تواند خطرناک باشد. همچنین در برخی مواقع افراد علاوه بر آهن به ویتامین B12 و فولیک اسید نیاز دارند.

انتقال خون

شما زمانی که دچار کم خونی خیلی شدید هستید نیاز به ذانتقال خون پیدا می کنید. از انتقال خون برای بیمار زمانی استفاده می شود که بدن فرد سلول خونی را نمی تواند به درستی تولید کند. این انتقال خون به بدن کمک می کند که خون سالم تولید شود. هنگامی که سلوهای خونی سریع نابود می شوند پلاسمای خون نیاز به درمان پیدا می کند.

داروی کم خونی

پیشگیری از کم خونی

با رژیم غذایی مناسب می توان از کم خونی جلوگیری کرد.

غذاهایی که به جذب آهن کمک میکنند:

مصرف غذاهای حاوی آهن مثل ماهی، عدس، جگر، گوشت قرمز، لوبیا، سبزیجات برگدار رنگ تیره و میئه خشک

مصرف غذاهای حاوی فولیک اسید و ویتامین B12  مثل لبنیات، موز، اسفناج و تخم مرغ

مصرف ویتامین C موجود در مرکبات، سبزیجات و دیگر میوه ها

غداهایی که به جذب آهن کمک می کند

مضرات مصرف بیش از حد آهن

مصرف بیش از حد آهن می تواند به دلیل بیماری ارثی و یا تزریق پی در پی خون پیش آید. توجه داشته باشید مصرف زیادی مکمل ها هم می تواند خطرناک باشد و مشکلات جدی را به وجود آورد. اگر آهن زیادی مصرف شود نشانه های آن در اندامی مثل کبد، کلیه ها و پانکراس دیده می شود. می توان آهن بالا را با حجامت یا  دارو کاهش داد.

میزان آهن برای درمان کم خونی بدن

نیاز به آهن در افراد بر اساس جنس، سن و تغییر فیزیولوژیکی بدن مشخص میشود و متفاوت است. به طور مثال زنانی که باردار هستند بیشتر به آهن نیاز دارند به دلیل رشد جنین، افزایش حجم خون و جفت در نتیجه بیشتر دچار کم خونی می شوند. برای کودکانی که شیرخوار هستند مقدار آهنی که در سن 4 تا 6 ماهگی از شیر مادر میگیرند کافی است. نوزادن با وزن کم هم باید از 3 ماهگی قطره آهن خود را شروع کنند.

دلیل های کم خونی و فقر آهن

  • دریافت نکردن آهن به میزان کافی به دلیل استفاده کردن از رژیم غذایی نادرست
  • جذب نکردن مقدار کافی آهن به دلیل کاهش ترشح اسید معده، اسهال، مشکلات گوارشی و …
  • نیاز به افزایش آهن برای افزایش حجم خون در زمان شیردهی، بارداری، نوزادی و نوجوانی
  • خون زیادی را در زمان قاعدگی، جراحات و … از دست دادن
  • کمبود آهن در بزرگسالان

دلایل کم خونی

عوامل افزایش دهنده جذب آهن

  • استفاده از غذاهای غنی از آهن
  • استفاده از گوشت قرمز، مرغ یا ماهی قرمز در برنامه غذایی
  • برطرف کردن یبوست و مشکلات گوارشی
  • تصحیح عادات غذایی غلط
  • مصرف حبوبات و غلات
  • مصرف خشکبار مانند کشمش، توت خشک و …
  • استفاده روزانه از قرص آهن در زنان باردار از ماه پنجم بارداری تا 3 ماه پس از زایمان
  • استفاده از قطره آهن در کودکان تا پایان 2 سالگی

عوامل افزایش جذب آهن

سخن آخر:

برای درمان کم خونی نیاز است که آن را توسط پزشک متخصص شناسایی و درمان کنید. میتوانید برای این کار از متخصصین سی طب کمک بگیرید.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.